ⓘ Sateliti Janus

                                     

ⓘ Sateliti Janus

Janus eshte nje satelit i brendshem i Saturnit. Ai gjithashtu njihet si Saturn X. Emrin e ka marrur nga Janusi zoti i fillimeve nga mitologjia romake

                                     

1. Zbulimi dhe orbita

Janusi ze te njejten orbit si hena Epitheus. Kjo shkaktoi konfuzion per astronom te cilet supozojnin se ishte vetem nje trup ne ate orbite dhe per nje kohe te gjate nuk e kuptuan se çfare po ndodhte. Eventualisht ata e kuptuan se po shikonin 2 planete jo 1. Zbulimi i Janus i atribuohet vezhguesit te tij te pare: Audouin Dollfus me 15 dhjetor 1966. Objektit te ri i dha nje emertim te perkohshem S/1966 S 2. Me pare, Jean Texereau fotografoi Janusin me 29 tetor 1966, pa e kuptuar. Me 18 dhjetor, Richars Walker, beri nje vezhgim te ngjajshem qe tani njihet si zbulimi i Epimetheus.

Pas dymbedhjete vitesh, ne tetor te vitit 1987, Stephen M. Larson dhe John e. Fountaiun kuptuan se vezhgimet e vitit 1966 ishin bere ne dy objekte te ndrysheme Janus and Epimetheus qe kishin orbita te ngjajshme. Voyager 1 e konfirmoi kete ne 1980.

Janusin e verejten edhe me vone, duke i dhene gjithmone percaktime te ndryshme; U vezhgua nga Pioneer 11, kur kaloi afer Saturnit, me 1 shtator 1979: ku tre detektore verejten" hijen” e tij S/1979 S 2. U verejt edhe nga Dan Pascu me 19 shkurt 1980 S/1980 S 1, e pastaj nga John W. Fountain, Stephen M. Larson, Harold J. Reitsema and Bradford A. Smith me 23 shkurt, S/1980 S 2. Te gjithe kta njerez ndajne titullin zbulues te Janusit’.

                                     

2. Emri

Janusi u emertua sipas Janusit, perendise romake me dy fytyra. Edhe pse emri u propozua menjehere pas zbulimit me 1966, nuk u zyrtarizua deri me 1983, kur edhe Epimetheus u emertua. Sipas OED Oxford English Dictionary, njihet edhe si Janian.

                                     

3. Karakteristikat fizike

Janusi perbehet nga disa gropa me te medha se 30 km por jo shume te gjera. Siperfaqja Janiane duket se eshte me e vjeter se ajo e Prometheusit po me re se e Pandores. Nga dendesia e tij shume e vogel dhe albedo e larte, duket se Janusi eshte i brishte edhe i akullt rubble pile.Hena eshte gjithashtu jo sferike.

                                     

4. Referimet

  • "NASA Finds Saturns Moons May Be Creating New Rings". Cassini Solstice Mission. JPL/NASA. 11 tetor 2006. Arkivuar nga origjinali me 12 shkurt 2012. Marre me 2011-12-29.
  • Marsden, Brian G. 30 shtator 1983. "Satellites of Jupiter and Saturn". IAU Circular. 3872. Marre me 2011-12-23.
  • Stampa:Cite doi
  • Marsden, Brian G. 29 shkurt 1980. "1980 S 2". IAU Circular. 3456. Marre me 2011-12-29.
  • Gingerich, Owen 1 shkurt 1967. "Saturn X Janus" naming Janus. IAU Circular. 1995. Marre me 2011-12-28.
  • Marsden, Brian G. 25 shkurt 1980. "Saturn". IAU Circular. 3454. Marre me 2011-12-29.
  • Gingerich, Owen 3 janar 1967. "Probable New Satellite of Saturn" discovery. IAU Circular. 1987. Marre me 2011-12-28.
  • Gingerich, Owen 6 janar 1967. "Possible New Satellite of Saturn". IAU Circular. 1991. Marre me 2011-12-28.
  • "Saturn: Moons: Janus". Solar System Exploration: Planets. NASA. 4 prill 2011. Marre me 2011-12-29.
  • Marsden, Brian G. 25 tetor 1979. "New Ring and Satellites of Saturn". IAU Circular. 3417. Marre me 2011-12-29.
  • "PIA08328: Moon-Made Rings". Photojournal. JPL/NASA. 11 tetor 2006. Marre me 2011-12-29.


                                     

5. Faqe shtese

  • QuickTime illustration of co-orbital motion Arkivuar 3 shtator 2014 tek Wayback Machine from Murray and Dermott
  • Janus Profile by NASAs Solar System Exploration
  • Solar System Dynamics by Murray and Dermott The standard text on the subject, describes the orbits in detail.
  • The Planetary Society: Janus
  • Janus nomenclature from the USGS planetary nomenclature page
  • Cassini image of Janus and Epimetheus near the time of their orbital swap.