ⓘ Natyra njerëzore

                                     

ⓘ Natyra njerëzore

Natyra njerezore eshte nje grup karakteristikash, perfshire ketu edhe menyrat te menduarit, ndjenjes dhe te vepruarit, per te cilat thuhet se njerezit i kane ne menyre natyrore. Shprehja shpesh vleresohet si kuptimi i asaj qe do te thote te jesh njerezor, ose thelbi i njerezimit. Termi eshte i diskutueshem sepse debatohet nese ekziston apo jo nje thelb i tille. Argumentet per natyren njerezore kane qene nje themel i filozofise per shekuj me radhe dhe koncepti ne fjale vazhdon te provokoje ende nje debat te gjalle filozofik. Koncepti gjithashtu vazhdon te luaje nje rol te rendesishem ne shkence, me disa neuroshkencetare, psikologe dhe shkencetare shoqerore te cilet nganjehere pretendojne se rezultatet e tyre kane dhene njohuri te vlefshme mbi kuptimin e natyres njerezore. Natyra njerezore tradicionalisht eshte ka qene ne kontrast me karakteristikat qe ndryshojne ne mesin e njerezve, siç jane karakteristikat qe shoqerohen me kultura specifike. Debatet rreth natyres njerezore kane te bejne me, edhe pse jo te njejta, debatet per rendesine krahasuese te gjeneve dhe mjedisit ne zhvillim.

Koncepti i natyres si nje standard gjykimesh tradicionale thuhet se ka filluar ne filozofine greke, te pakten per sa i perket botes perendimore dhe te Lindjes se Mesme gjuhet dhe perspektivat te cilat jane ndikuar shume nga ajo.

Qasja teleologjike e Aristotelit ishte mbizoteruese qe nga koha e vone klasike dhe mesjetare. Me kete llogari, natyra njerezore me te vertete ben qe njerezit te behen ata qe jane, dhe keshtu ajo ekziston disi ne menyre te pavarur nga individet. Kjo nga ana tjeter eshte kuptuar se tregon edhe nje lidhje te veçante midis natyres njerezore dhe hyjnise. Kjo qasje e kupton natyren njerezore per sa i perket shkaqeve perfundimtare dhe formale. Me fjale te tjera, vete natyra ose nje hyjnizim krijues i natyres ka qellime dhe synime, te ngjashme me qellimet dhe synimet njerezore, dhe nje nga ato qellime eshte njerezimi qe jeton natyrshem. Kuptime te tilla te natyres njerezore e shohin kete natyre si nje "ide", ose "forme" te nje njeriu.

Sidoqofte, ekzistenca e kesaj natyre te pandryshueshme dhe metafizike njerezore eshte subjekt i nje debati te gjate historik, qe ka vazhduar deri ne kohet moderne. Kunder kesaj ideje te nje natyre fikse njerezore, shkathtesia relative e njeriut eshte argumentuar veçanerisht fuqishem ne shekujt e fundit - se pari nga modernistet e hershem si Thomas Hobbes dhe Jean-Jacques Ruso. Ne vepren e Rousseaus Emile, ose mbi edukaten Emile, or On Education, Rousseau mes tjerash shkroi: "Ne nuk e dime se çfare na lejon te jemi, natyra jone". Qe nga fillimi i shekullit XIX, mendimtare te tille si Hegeli, Marksi, Kierkegaard, Nietzsche, Sartre, strukturalistet dhe postmodernistet gjithashtu kane argumentuar nganjehere edhe kunder nje natyre njerezore fikse ose te lindur.

Teoria e evolucionit e Charles Darvinit ka ndryshuar natyren e diskutimit, duke mbeshtetur propozimin se paraardhesit e njerezimit nuk ishin ashtu si eshte njerezimi sot. Ende perspektivat shkencore me te fundit - siç jane sjellja, percaktori dhe modeli kimik brenda psikiatrise dhe psikologjise moderne - pretendojne te jene neutrale sa i perket natyres njerezore. Si ne pjesen me te madhe te shkences moderne, disiplina te tilla kerkojne te shpjegojne me pak ose aspak rekursin per kauzen metafizike. Ato mund te ofrohen per te shpjeguar origjinen e natyres njerezore dhe mekanizmat themelore te saj, ose per te demonstruar kapacitete per ndryshim dhe diversitet, te cilat ne menyre te diskutueshme mund te shkelin konceptin e nje natyre fikse njerezore.

                                     
  • natyrës, përveç rasteve kur kualifikohet si i tillë, për shembull, natyra njerëzore Ky koncept më tradicional i gjërave natyrore të cilat ende mund të
  • Rousseau, Friedrich Nietzsche, Richard Rorty, etj. Natyra Platoni Aristoteli Shkenca Natyralizmi Natyra njerëzore Natyralizmi metafizik Natyralizmi në filozofi
  • mbajt Sinodi Këshilli i Gjashtë Ekumenik i Kishës, ku u afirmua natyra njerëzore e Krishtit, duke këmbëngulur në realitetin e veprimit dhe vullnetit
  • një personifikim dhe jo një perëndeshë. Toka Natyra Natyralizmi Dita e Tokës Feja natyrore Natyra njerëzore Historia natyrore Teologjia natyrore Natyralizmi
  • që veprojnë sipas disa rregullave të përcaktuara dhe të nxjerra nga natyra njerëzore Qëllimi i tyre është krijimi i kushteve në planet si për një vend
  • vende. Toka Natyra Planeti Ekologjia Ekosistemi Dita e Tokës Biodiversiteti Mjedisi natyror Kapitali natyror Natyra filozofi Natyra njerëzore Shkenca qytetare
  • vjen nga ideja se dituria njerëzore dhe vlarat njerëzore janë objektive: ato ekzistojnë dhe janë të përcaktuara nga natyra e realitetit, për t u zbuluar
  • të trafikut të qenieve njerëzore të varësisë nga alkooli ose drogat të emergjencave ose fatkeqësive të shkaktuara nga natyra apo njeriu ose për ndonjë
  • Me studimeve si të qenies njerëzore pozicionimit të tij si i veçantë në gjithësi, sjellja e tij ndaj mjedisit dhe natyra e dyfisht krijuese dhe trupore
  • vetëm qeniet njerëzore por edhe natyrën me elementet e saj të shumtë, erëra, lumenj, pemë, lule, zogj etj. Në poezinë e K. Petritit natyra është e erotizuar
  • Mjedis natyror quhet vendi, njerëzit, gjërat, natyra përreth nesh dhe çdo organizëm tjetër i gjallë. Mjedisi natyror përfshin të gjitha gjallesat ashtu
  • mjedisi natyror është në gjendje të natyrshme ku ndikimet nga aktivitetet njerëzore janë minimale - d.m.th., si një lloj shkretëtire prandaj edhe mund të